ابزار های مدیریت ریسک:”پایان نامه درباره مدیریت ریسک مالی”

دانلود پایان نامه
  • ابزار های مدیریت ریسک

در نظام سرمایه داری به منظور مدیریت ریسک ، ابزارهایی طراحی شده است که به آن ها ابزارهای مالی[1] گفته می شود که برخی از این ابزارهای مالی عبارتند از ( اکبریان و دیگران، 1385،ص161) :

  • ابزار مالکیت[2]– این ابزار نماینده مالکیت بخشی از یک سازمان و مربوط به حقوق صاحبان سهام است و متداول ترین آن ، سهام عادی شرکت ها می باشد .
  • ابزار بدهی[3] – این ابزار برای دارنده آن حق مالکیت ایجاد نمی کند و دارنده آن می تواند از منافع آن مانند بهره ، استفاده نماید . این ابزار نشان دهنده وامی است که صاحبان یک سازمان یا شرکت از اشخاص حقیقی یا حقوقی دریافت می کنند و نشان دهنده بدهی صادر کننده آن است .
  • ابزار مشتقه(مشتقات مالی)[4]– ابزار مشتقه را می توان به صورتی مورد استفاده قرار داد که کاهش دارایی های اصلی ، منجر به کسب سود گردد . در نتیجه شرکت ها می توانند برای تنظیم ریسک سرمایه گذاری فعلی خود ، برروی اوراق مشتقه نیز سرمایه گذاری کنند؛ به عنوان مثال، اگر شرکتی سرمایه خود را به صورت اوراق قرضه نگهداری کند ، می تواند با داشتن مقدار مشخصی اوراق بهادار مشتقه در صورت کاهش ارزش اوراق قرضه ، سود کسب نماید (Madura,2009,p 14).

مشتقات ، ابزارهای مالی هستند که متضمن هیچ نوع حق مالکیتی برروی دارایی نبوده و ارزش آن ها از ارزش یک دارایی پایه نشأت می گیرد . ابزارهای مشتقه در جدا نمودن ریسک های مالی و پوشش در برابر ریسک های موجود ، به طور مؤثر و کارا عمل می نمایند . تجربه بازارهای مالی بیانگر آن است که اگر ابزارهای مشتقه به درستی استفاده شوند ، در تسهیم و کنترل ریسک از طریق استراتژی پوشش ریسک مفید خواهند بود (منظور ودیگران، 1390،ص3) . مهم ترین تقسیم بندی صورت گرفته در خصوص مشتقات مالی ، طبقه بندی آن ها در چهار گروه می باشد که عبارتند از :

الف-  قرار داد آتی[5]– قرارداد آتی ، توافق نامه ای مبتنی بر خرید یا فروش دارایی با قیمت مشخص در زمان معینی در آینده است . بیشتر قراردادهای آتی منجر به تحویل فیزیکی کالا نمی شوند ؛ علت آن است که اکثر سرمایه گذاران قبل از فرارسیدن زمان تحویل کالا ، موضع معاملاتی خود را می بندند . تحویل دادن یا تحویل گرفتن کالا تحت شرایط قرارداد آتی ، اغلب مشکل و پرهزینه است . هنگام انعقاد یک قراداد آتی ، سازمان بورس باید جزئیات توافق نامه را بین دو طرف مخصوصا نوع دارایی ، اندازه قرارداد ، مکان و زمان تحویل را دقیقا مشخص نماید . در مورد دارایی های مالی که موضوع قرارداد آتی قرار می گیرند ، معمولا نیازی به تعیین ویژگی ها و مشخصات نیست . پرداخت ها براساس سازوکار تسویه حساب روزانه صورت می گیرد (Hull, 2002, p 52) .

شرکت ها می توانند با اتخاذ یک موضع معاملاتی در قراردادهای آتی ، ریسک قیمت یک دارایی را خنثی نمایند . اگر وضعیت پوشش دهندگان ریسک به گونه ای باشد که در صورت افزایش قیمت دارایی ، صاحب سود و در صورت کاهش قیمت دارایی متحمل زیان گردند ، راهبرد پوشش ریسک در موضع پیش فروش مناسب است و اگر وضعیت پوشش دهندگان ریسک به نوعی باشد که با کاهش قیمت دارایی ، سود و در صورت افزایش قیمت دارایی ، زیان کسب گردد ، راهبرد پوشش ریسک در موضع پیش خرید مناسب خواهد بود (Hull, 2002, p 182) . اصولا قراردادآتی جانشینی برای استفاده از مصونیت (پوشش ریسک) در شرایط بازار فوری (بازار نقد) است و سرمایه گذار می تواند شرایط امروز بازار را برای آینده تأمین نماید (راعی و دیگران،1383،ص532) . اقدام به پوشش ریسک با استفاده از قراداد های آتی در مقایسه با موقعیت عدم اقدام به پوشش ریسک ، می تواند منجر به کاهش یا افزایش میزان سود شرکت گردد ؛ یعنی ممکن است قیمت ها در جهت دلخواه پوشش دهندگان ریسک حرکت نماید و یا بالعکس آن . در هر صورت سود (زیان) در موضع معاملاتی با زیان (سود) به دست آمده در بازار جبران خواهد شد . برای افرادی که این راهبرد را اتخاذ می نمایند (استفاده از قراردادهای آتی برای پوشش ریسک) ، از دست دادن فرصت کسب سود چندان اهمیت ندارد و در وهله ی اول ، حمایت از سرمایه گذاری اصلی یا سود حاشیه ای منظم برای آن ها مهم است تا این که بخواهند برای به دست آوردن سود اضافی ، اصل سرمایه را دچار خطر سازند ؛ به عبارتی ، حداقل کردن ریسک اهمیت بیشتری از حداکثر ساختن سود دارد (Hull,2002, 155) .

ب) پیمان آتی(سلف)[6] پیمان آتی از این جهت که توافق نامه ای برای خرید و فروش دارایی در زمان معین در آینده و با قیمت مشخص است ، با قرارداد آتی مشابهت دارد ولی پیمان آتی در بازار فرابورس[7] معامله شده (قرارداد آتی در بورس معامله می گردد) و معمولا بین دو مؤسسه مالی یا بین یک مؤسسه مالی و شرکت مشتری آن ، منعقد می گردد ؛ در واقع موافقت نامه ای خصوصی بین دو طرف است . تاریخ تحویل در پیمان آتی می تواند طبق توافق طرفین تعیین گردد و محدود به ماه یا روزهای خاصی نمی باشد و بر خلاف قرارداد های آتی یک تاریخ تحویل مشخص و ساده وجود دارد Hull, 2002, p 82)) .

ج) معاملات سوآپ (تاخت)[8] سوآپ توافقی است بین دو شرکت برای معاوضه جریان های نقدی در آینده ( با دو نوع پرداخت متفاوت از بدهی ها یا دارایی ها) . اکثر قراردادهای مشتقات خارج از بورس به صورت سوآپ انجام می گردد . قرارداد فوق ، تاریخ پرداخت و چگونگی محاسبه جریان های نقدی قابل پرداخت را مشخص می نماید . معمولا جریان های نقدی شامل محاسبه ارزش آتی یک یا چند متغیر بازار است . یک پیمان آتی را نیز می توان یک نمونه ساده سوآپ دانست . سوآپ عموما به معاوضه جریان های نقدی در طول زمان های مختلف در آینده می انجامد (Hull, 2002, p 259) . دو نوع متداول قراردادهای سوآپ ، سوآپ نرخ بهره[9] و سوآپ ارز[10] است . در سوآپ نرخ بهره ، یک طرف تعهد می کند تا بهره های وام طرف مقابل را با نرخ بهره ثابت براساس مبلغ اسمی وام در مدت معینی پرداخت نماید و در عوض بهره های وام با نرخ بهره متغیر را براساس همان مبلغ اسمی وام و دوره زمانی یکسان دریافت نماید و در سوآپ ارز ، یک طرف قرارداد موافقت می نماید تا بهره های اصل مبلغ را به صورت یک ارز خاص پرداخت نماید و در عوض بهره های همان مبلغ پول را به صورت ارز دیگری دریافت نماید (Hull, 2002, p 297) .

3 Financial Instruments

4 Ownership Instrument

5 Debt Instrument

6 Derivatives

1  Future

1 Forward

2 Over The Counter

3 Swap

4 Interest Rate Swap

5 Currency Swap

دانلود پایان نامه