تصمیم‌گیری باز:پایان نامه تعهد سازمانی کارکنان و رویکرد عقلائی تصمیم‌گیرندگان

دانلود پایان نامه

تصمیم‌گیری باز

مدل باز تصمیم‌گیری با استفاده از تئوري عمومي سيستم‌ها بنا شده‌است. در اين مدل، رابطه اي دوطرفه ميان سيستم تصمیم‌گیری در سازمان و محيط پيش‌بيني شده‌است. بعبارت ديگر، در اين مدل، محيط و تمامي عوامل محيطي موجود در آن، سيستم تصمیم‌گیری را تحت تاثير قرار مي‌دهد و تصمیم‌گیری نيز به نوبه خود محيط را تحت تاثير قرار مي‌دهد. در اين مدل، چهره واقعي‌تري از تصميم گيرنده ترسيم  مي‌شود. زيرا او موجودي جدا و مستقل از محيط تصمیم‌گیری به شمار نيامده است. همچنين شخصيت تصميم‌گير از جمله عوامل مهمي دانسته شده‌است كه تصميم‌گيري را تحت تاثير قرار مي دهد.

منظور از مدل باز تصمیم‌گیری ، ارائه مدلي عملي براي تصمیم‌گیری مي باشد. در مدل باز ، ديگر فرض نيست كه تصميم گيرنده تمام اطلاعات لازم براي تصمیم‌گیری را در اختيار دارد، ديگر فرض نيست كه تصمیم‌گیری او هميشه بر اساس منطق و استدلالي خطا ناپذير اتخاذ مي شود، و ديگر فرض نيست كه هميشه در اثر هر تصميمي كه او ميگيرد، بهترين نتايج عايد ميگردد. همچنين، تصميم گيرنده، و بخصوص منافع، انگيزه و اهداف او، عاملي مهم در نوع تصمیم‌گیری هاي او بشمار آمده است. بنابر اين، شخص تصميم گيرنده، استعداد او براي آموختن از تجربيات و همچنين توانائي او در هماهنگ سازي خود با محيط، از جمله عواملي دانسته شده‌است كه در تصمیم‌گیری موثر خواهد بود.

نوع تصمیم‌گیری دیگری نیز وجود دارد و آن تصمیم‌گیری راهبردی و تصمیم‌گیری روزمره و جاری است. سازمان‌ها از زمان‌های قدیم تا کنون همواره مسیر پیچیده شدن را طی کرده‌اند. ابتدا به دلیل سادگی ماهیت فعالیت سازمان‌ها و نبود رقابت شدید در بازارها، نیازی به تفکر بلندمدت یا راهبردی نبوده‌است. اما با گذشت زمان و تشدید رقابت و میزان پیچیدگی معلوم شد که دیگر نمی‌توان همانند گذشته، بدون دور اندیشی و بررسی‌های علمی، چشم‌اندازی کامل از عملکرد سازمان ترسیم کرد. در نتیجه برای پیروزی در رقابت فشرده؛ باید با استفاده بهینه از علم و دانش، عملکرد قوی‌تری را ارائه کرد و به این هدف سازمانی دست یافت. از این رو، اهمیت اتخاذ تدابیر و تصمیمات راهبردی به عنوان بخشی از برنامه‌ریزی راهبردی مطرح و مورد تأکید قرار گرفت. جدول 1-2 مهمترین رویکردهای تصمیم‌گیری را در قالب سه مدل نشان می‌دهد (الوانی، 1383 ،ص.176). مدل اول، مدل عقلائی و تعدیل‌شده، مدل دوم مدل سیاسی و مبتنی بر قدرت و مدل سوم، مدل آشفته و بی‌نظم است.

جدول 2-1 : مقایسه اجمالی مدلهای سه‌گانه تصمیم‌گیری (الوانی، 1381 ،ص.176 )

موضوع مدل آشفته مدل عقلائی و تعدیل‌شده مدل سیاسی و مبتنی بر قدرت
سازمان مجموعه‌ای از بی‌نظمی‌های سازمان‌یافته مجموعه‌ای از افراد و ابزار که در جهت نیل به اهداف مشخصی فعالیت می‌کنند مجموعه‌ای از ائتلاف‌ها، میان افرادی که دارای اهداف و منافع مختلف و متفاوت هستند.
نحوه مشارکت در تصمیم انعطاف‌پذیر، متغیر، سیال و موقت براساس نیازهای فنی و منطقی تصمیم براساس قدرت و منافع افراد
اهداف تصمیم مبهم و متغیر منطقی، عقلائی و پایدار چندگانه و متعارض
فرآیند انتخاب تصادفی و حاصل تلاقی  مسائل،‌مشکلات،راه‌حل‌ها ومشارکت‌های اتفاقی ‌اعضای‌تصمیم‌گیرنده براساس طی مراحلی منطقی و عقلائی برای رسیدن به هدف. براساس قدرت گروه‌های غالب و جهت‌گیری به سوی منافع آن‌ها
محور توجه و تأکید تلاش‌های بدون‌جهت‌گیری مشخص برای حل مسئله‌ای تعریف نشده و مبهم حل مساله و مشکلات متعارض حل و فصل تعارض و نزدیک کردن اهداف متعارض
تصمیم‌گیرنده بازیگر مبهوت و حیرت‌زده در آشفتگی بازیگر خردمند و منطقی بازیگر قدرتمند

 

البته این موارد تنها بخشی از رویکردها رایج هستند و رویکردهای دیگری مانند رویکرد کمی و یا ارزشی نیز می‌تواند مدنظر باشد. برخی از این رویکردها، در مورد تصمیم‌گیری در جدول 2-2 آمده‌اند. این رویکردها، در پنج گروه عقلانی، سازمانی، سیاسی، مدیریتی و سیستمی طبقه‌بندی شده‌اند.

جدول 2-2 : رویکردهای تصمیم‌گیری (الوانی، 1381 ،ص.176)

مدل محور اصلی تصمیم‌گیری عوامل اصلی تشکیل‌دهنده فرآیند پیش‌فرضهای کلیدی
عقلائی حداکثر کردن خروجی تعریف جزئی از ماهیت کار، احتمالات ذهنی، کمی کردن بخشی از امکانات راهکارهای غیر فراگیر، محیط حساس، راهبرد تصمیم‌گیری تصادفی، چشم انداز کوتاه‌مدت مبتنی بر ساختار اهداف، ثابت هستند، اطلاعات نامحدود هستند، محدودیت هزینه و زمان وجود ندارد، متغیرها و عوامل، قابل کنترل هستند، عملیات در یک سیستم بسته صورت می‌گیرد، خروجی‌های کمی مورد نظر است.
سازمانی خروجی رضایت‌بخش تعریف عمومی از ماهیت کار، محدودیت احتمالات ذهنی، کمی کردن بخشی از امکانات، راهکارهای غیرفراگیر، محیط حساس، راهبرد تصمیم‌گیری تصادفی، چشم‌انداز کوتاه مدت ساختار مدرن اهداف، ثابت هستند، اطلاعات محدود هستند، محدودیت هزینه و زمان وجود دارد، محدودیت ذهنی وجود دارد، راهکارهای نسبتا کمی می‌توان انتخاب نمود، عملیات در یک سیستم باز صورت می‌گیرد، خروجی‌های کمی و کیفی موردنظر هستند.
سیاسی خروجی قابل‌قبول تعریف عمومی از ماهیت کار، بدون احتمال امکانات غیرکمی، راهکارهای غیرفراگیر، حاکمیت محیط، استراتژی، چانه‌زنی با مصالحه، تعداد محدود خروجی، چشم‌انداز بلند مدت، گام‌های قدم به قدم بدون ساختار اهداف ثابت هستند، اطلاعات نامحدود هستند، محدودیت ذهنی وجود ندارد، محدودیت هزینه و زمان وجود ندارد، گزینه‌های کمی‌می‌توان انتخاب کرد، متغیرها و عوامل قابل کنترل هستند، عملیات در یک سیستم بسته صورت می‌گیرد، خروجی‌های کمی مورد نظر هستند.
مدیریتی خروجی متکی به هدف تعریف عمومی از ماهیت کار، احتمال عمومی ذهنی، امکانات متکی به هدف، راهکارهای جامع، حساس به محدودیتهای محیطی، تصمیمات قضاوتی براساس انتخاب کاربرد محاسبات و مصالحه، چشم‌انداز دراز مدت، تعداد خروجی محدود مبتنی بر ساختار اهداف پویا هستند، اطلاعات نامدود هستند، محدودیت ذهنی وجود دارد، محدودیت هزینه و زمان وجود دارد، راهکارهای علمی نمی‌توان انتخاب کرد، عملیات در یک سیستم باز صورت می‌گیرد، تصمیم‌گیری، یک فعالیت مستمر و متناوب است، خروجی‌ها مبتنی بر اهداف هستند، عملیات در یک سیستم بسته صورت می‌گیرد.
سیستمی خروجی رضایت بخش و اثربخش  

 

تعیین گروه گزینه‌ها، تصمیمات هوشیارانه و بر پایه بررسی و آموزش آگاهانه اطلاعات

مبتنی بر ساختار  

 

اهداف پویا هستند، اطلاعات محدود هستند، محدودیت ذهنی وجود دارد، عملیات در یک سیستم باز صورت می‌گیرد، خروجی‌ها مبتنی بر اهداف هستند.

دانلود پایان نامه