روش‌هاي غير‌جبراني:/پایان نامه درباره تکنیک‌های MADM

دانلود پایان نامه

روش‌هاي غير‌جبراني

در اين روش‌ها شاخص‌ها ضعف همديگر را جبران نمي کنند. مثلا اگر قيمت اولويت زياد داشته باشد و قيمت مورد نظر 10ميليون باشد در اينصورت قيمت بالا‌تر حذف خواهد شد. یعنی ضعفی که گزینه‌ی مورد نظر در قیمت دارد به هیچ عنوان جبران نمی‌شود. از جمله روش‌های غیر جبرانی می‌توان روش چیرگی[1] را نام برد که در اين روش به هر دليلي که تصميم گيرنده خودش مي داند گزينه ها به ترتيب رد مي شود تا يک تعداد گزينه باقي بماند و در نهايت گزينه چيره باقي مي ماند. یا روش ماکسی‌مین[2]، اين روش خاص انسان‌هاي محافظه کار و کمتر ريسک پذير است، در اين روش ابتدا جدول تصميم را نرمال مي‌کنيم و سپس مینیمم را برای هر گزینه تعیین و در نهایت از بین مینیمم مقدار ارزش هر گزینه بیشترین را انتخاب می‌کنیم. همچنین در روش ماکسی‌ماکس[3] ريسک‌پذيري بالاست. جدول تصميم را نرمال مي‌کنيم به طوري که همه ماهيت سود داشته باشند سپس ماکزیمم شاخص‌ها را مشخص کرده و سپس ماکسيمم ماکسیمم‌ها را انتخاب مي‌کنيم. از دیگر روش‌ها می‌توان روش رضايتمندي عام[4] را نام برد. در اين روش براي هر شاخص يک حداقل بعنوان استاندارد در نظر مي‌گيريم هر کدام از اين گزينه‌ها که اين حداقل و حداکثر در آن رعايت نشده است حذف مي کنيم. یا  در روش رضايتمندي خاص[5]  عکس روش رضایتمندی عام می‌باشد و براي شاخص‌ها حداکثر استاندارد تعريف مي‌شود هر کدام از شاخص‌ها که حداکثر را داشت پذيرفته مي‌شود. همچنین روش‌های ترتیبی[6] و روش نيمه ترتيبي[7] و روش حذف[8] و روش جابجايي[9] نیز در این دسته قرار می‌گیرند.

2-2-3-2-2- روش‌هاي جبراني

مدل‌هایی که از شاخص‌هایی تشکیل شده‌اند که با یکدیگر در تعامل‌اند، به این معنی که مقادیر نامطلوب یک شاخص می‌تواند توسط مقادیر مطلوب شاخص دیگر پوشانده شود. از جمله مدل‌های جبرانی می‌توان به فرایند تحلیل سلسله مراتبی[10] اشاره کرد. فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامع‌ترین سیستم‌های طراحی شده برای تصمیم‌گیری با شاخص‌های چند‌گانه است. این تکنیک امکان فرموله کردن مسئله را به صورت سلسله مراتبی فراهم نموده و امکان در نظر گرفتن شاخص‌های کمی و کیفی مختلف را به تصمیم‌گیرنده می‌دهد. این فرآیند همچنین گزینه‌های مختلف را در تصمیم‌گیری دخالت داده و امکان تحلیل حساسیت روی شاخص‌ها را ایجاد می‌کند. این روش بر مبنای مقایسات زوجی بنا شده و قضاوت و محاسبات را تسهیل می‌کند. فرایند تحلیل سلسله مراتبی توسط ساعتی که در سال 1980]56[ توسعه یافت، تکنیکی برای در نظر گرفتن داده‌ها یا اطلاعات به گونه‌ای نظام‌مند در تصمیم‌گیری است]60[. AHP می‌تواند در بررسی موضوعاتی همچون برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، بهینه سازی ترکیب تولید محصولات در یک واحد صنعتی، بودجه‌بندی دستگاه‌های دولتی، برنامه‌ریزی حمل و نقل، برنامه‌ریزی تخصیص منابع انرژی، اولویت‌بندی در صنعت برق، اولویت‌بندی پروژه‌های پژوهشی انرژی و محیط زیست و… کاربرد مطلوبی داشته باشد. همچنین این روش زمینه‌ای را برای تحلیل و تبدیل مسایل مشکل و پیچیده به سلسله مراتبی سده‌تر فراهم می‌آورد که در چارچوب آن برنامه‌ریز بتواند ارزیابی گزینه‌ها را با کمک شاخص‌ها و زیرشاخص‌ها به راحتی انجام داد. همچنین می‌توان به روش  [11]ANP  اشاره کرد، این روش تعمیم روش AHP است. در مواردی که سطوح پایینی روی سطوح بالایی اثرگذارند و یا عناصری که در یک سطح قرار دارند مستقل از هم نیستند، دیگر نمی‌توان از روش AHP استفاده کرد. ANP شکل کلی‌تری از AHP است، اما به ساختار سلسله مراتبی نیاز ندارد و در نتیجه روابط پیچیده‌تر بین سطوح مختلف تصمیم را به صورت شبکه‌ای نشان می‌دهد و تعاملات و بازخورد‌های میان شاخص‌ها و آلترناتیوها را در نظر می‌گیرد. یکی دیگر از روش‌ها روش الکتره[12] می‌باشد این روش در اواخر دهه 1980 مطرح شد و به عنوان یکی از بهترین فنون روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه، مورد توجه قرار گرفت. در این روش به جای رتبه‌بندی گزینه‌ها از مفهوم جدیدی معروف به مفهوم غیررتبه‌ای استفاده می‌شود. به طور مثال ممکن است از نظر ریاضی گزینه‌ای هیچ ارجحیتی به دیگر گزینه نداشته باشد اما تصمیم‌گیرنده و تحلیلگر بهتر بودن آن گزینه به دیگری را بپذیرد. در این روش کلیه گزینه‌ها با استفاده از مقایسات غیر رتبه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفته و بدان طریق گزینه‌های غیرموثر حذف می‌شوند. کلیه مراحل اجرای این روش بر مبنای یک مجموعه هماهنگ و یک مجموعه غیرهماهنگ پایه ریزی می‌شوند که به این دلیل این روش معروف به آنالیز هماهنگی هم می‌باشد. از جمله دیگر روش‌های جبرانی می‌توان روش‌های ساو[13]، لین‌مپ[14]، تاپسیس[15]، ویکور[16]، پرومته[17]، اسمارت[18] و اوامیکس[19] را نام برد

[1] Dominace

[2] Maximin

[3] Maximax

[4] Conjunctive

[5] Disjunctive

[6] Lexicograph

[7] Semiorder lexicograph

[8] Elimination

[9] permutation

[10] (AHP)(Analytic Hierarchy Process)

[11] (Analytic Network Process)

[12] (Elimination et Choice in Translating to Reality)

[13] Simple Additive Weighted

[14] Linear-programming for Multidimensional Analysis of Preference

[15] (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution

[16] VIšekriterijumsko KOmpromisno Rangiranje

[17] (Preference Ranking Organization Method for Enrichment Evaluations

[18] (Simple Multi Attribute Ranking Technique

[19] Evaluation and Mixed criteria

دانلود پایان نامه