مراحل ارزیابی عملکرد،ارزیابی عملکرد شعب بانک کشاورزی مازندران

دانلود پایان نامه

5  فرآیند ارزیابی، مراحل ارزیابی عملکرد

در برنامه ریزی جهت بررسی امکان پذیری و نیز بررسی اثر بخشی و کارآمدی برنامه ریزی صورت گرفته در 3 مرحله برنامه ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد این مراحل را می‌توان به شرح ذیل بیان کرد.
مرحله اول: ارزیابی پیش از اجرا( امکان سنجی برنامه ها).                                       .
مرحله دوم: نظارت و ارزیابی (نظارت).                                                         .
مرحله سوم؛ ارزیابی پس از اجرا (ارزشیابی).                                   .
امکان‌سنجی پیش از اجرا یا فقدان ظرفیت‌های فنی، نهادی، قانونی و مالی را برای اجرای سیاست های ارزیابی کرده ودرجه واقع بینی اهداف و سیاست ها را افزایش می دهد (این نوع ارزیابی خود میتواند از نتایج ارزیابی برنامه های گذشته برای انجام صحیح ارزیابی قبل از اجرا استفاده کند). نظارت حین اجرا خطاهای هدف گذاری، برآورد منابع، اثر بخشی و یا خطاهای اجرایی یا انحرافات نا شی از تغییر شرایط پیرامونی را شناسایی کرده زمینه ساز اقدام به موقع برنامه ریزان برای اصلاح برنامه ها خواهد شد و ارزیابی‎های پس از اجرا با ارزشیابی معناداری، کارآمدی و اهمیت برنامه ها و سیاست های در حرکت به سمت توسعه تصویری واقعی از وضعیت موجود اقتصادی و اجتماعی در آستانه برنامه‌های بعدی ارائه خواهد داد.

هر فرآیندی شامل مجموعه ای از فعالیت ها و اقدامات با توالی و ترتیب خاص منطقی و هدفدار می‎باشد. در فرآیند ارزیابی عملکرد نیز، هر مدل و الگویی که انتخاب شود، طی مراحل و رعایت نظم و توالی فعالیت های ذیل ضروری می باشد(راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی، 37):

الف) تدوین شاخص ها و ابعاد و محورهای مربوطه و تعیین واحد سنجش آن ها

ب) تعیین وزن شاخص ها، به لحاظ اهمیت آنها و سقف امتیازات مربوطه

ج) استانداردگذاری و تعیین وضعیت مطلوب هر شاخص

د) سنجش و اندازه گیری از طریق مقایسه عملکرد واقعی پایان دوره ارزیابی با استاندارد مطلوب از قبل تعیین شده.

و) استخراج و تحلیل نتایج.

 

الف) تدوین شاخص ها

شاخص ها مسیر حرکت سازمان ها را برای رسیدن به اهداف مشخص می کند. نگاه اول در تدوین شاخص‎ها متوجه چشم انداز و ماموریت و اهداف کلان، راهبردهای بلند مدت و کوتاه مدت و برنامه های عملیاتی و به فعالیت های اصلی متمرکز می شود.. منابع احصاء و اقتباس برای تدوین شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی، قوانین و مصوبات مجلس و هیات دولت و برنامه های توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و همچنین چشم انداز بیست ساله کشور و استراتژی توسعه صنعتی کشور می باشد. در بخش غیردولتی اساس نامه و برنامه های عملیاتی، سهم بازار و هر هدفی که مد نظر سازمان می باشد، ملاک قرار می گیرد. برای کمپانی ها و گروه های صنعتی که چندین شرکت اقماری تحت پوشش دارند، می‎توان شاخص هایی را در حد عمومی مشترک و در ابعاد اختصاصی هریک از آنها با توجه به وظایف و فعالیت تکنولوژی و محصول ومنابع و مسئولیتی که دارند تدوین نمود(راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه‎های اجرایی، 39).

اگر سازمان ها به لحاظ استراتژی و نحوه تصمیم گیری با هم مقایسه شوند، استراتژی و تصمیم گیری کدام اثر بخش است؟ سازمانی که به ابعاد تحول آفرین فرصت رقابتی تاکید و عمل می کند، در مقایسه با سازمانی که استراتژی را در اشکال برنامه و فرآیند می بیند، دارای استراتژی اثربخش تری است. سازمانی که سبک تصمیم گیری آن دارای نگرش جستجوگرانه باشد نه جانب دارانه، به مشارکت کنندگان آن نقش منتقد داشته نه نقش سخنگو و سازمانی که به نظریات اقلیت بها داده و آن ها را بررسی می کند، اثربخش تر است.

شاخص های ارزیابی عملکرد تدوین شده باید ویژگی یک سیستم SMART & D  را داشته باشند(محمدزاده، 1374، 60):

  • مخصوص، معین و مشخص باشد. یعنی شاخص جامع و مانع، شفاف و ساده و واضح و رسا و صریح باشد، به طوریکه برداشت یکسانی از مفاهیم ایجاد نماید.
  • قابل اندازه گیری باشد. سنجش آن ها به سادگی مقدور باشد. یعنی علاوه بر عملکرد کمی، قابلیت تعریف عملکرد کیفی شاخص در قالب های متغیر کمی را نیز داشته باشد.
  • قابل دستیابی باشد.
  • واقع گرایانه باشد. یعنی با فعالیت ها و ماموریت ها، خط و مشی و راهبردهای واقعی سازمان و با حوزه های حساس و کلیدی عملکرد سازمان مرتبط باشد.
  • چهارچوب و محدوده زمانی، یعنی شاخص دوره ارزیابی معین داشته باشد.
  • بانک اطلاعاتی، یعنی داده ها و اطلاعات لازم و مربوط به شاخص وجود داشته باشد.

 

 

ب) تعیین وزن شاخص ها و اهمیت آنها

برای تعیین ضرایب و اوزان شاخص ها روش هایی از جمله روش لیکرت، روش گروه غیرواقعی، روش پوردا، روش انتخاب نظریات کارشناسان را می توان نام برد( راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی، 45).

یکی از روش های مهم قابل استفاده در این زمینه که در علم مدیریت نیز کاربرد زیادی دارد، روش فرآیند سلسله مراتبی که از اصول اساسی تفکر تحلیلی زیر تبعیت می کند:

  • اصل ترسیم درخت سلسله مراتب
  • اصل تدوین و تعیین اولویت ها
  • اصل سازگاری منطقی قضاوت ها.

تصمیم گیری بر اساس روش AHP  از مزیت های بسیاری از جمله الگوی واحد قابل فهم، تکرار فرآیند، اجماع و تلفیق قضاوت ها، بده و بستان بین عوامل تشکیل دهنده گزینه ها، ترکیب مطلوب گزینه ها، رویکرد تحلیلی و سیستمی، عدم اسرار بر تفکر خطی، ساختار سلسله مراتبی و اندازه گیری موارد نامشهود و تدوین و تعیین اولویت ها بر خوردار است.

روش AHP  با طبقه بندی سلسله مراتب ساختاری و وظیفه ای بر اساس مقیاس زوجی اولویت ها بنا شده است که تصمیم گیرنده به ترسیم درخت سلسله مراتب تصمیم که عوامل مورد مقایسه و گزینه های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می دهد انجام داده و سپس مقایسات زوجی صورت می گیرد.همین مقایسات، وزن هریک از عوامل را در راستای گزینه های رقیب مشخص می سازد و در نهایت یک الگوریتم ریاضی به گونه ماتریس های حاصل از مقایسات زوجی را با یکدیگر تلفیق می سازد که تصمیم بهینه به منظور اختصاص ضرایب به بهترین وجه ممکن حاصل می شود. البته نرخ سازگاری تصمیم با قضاوت ها در این مرحله واجد اهمیت خاصی بوده و سازگاری مقایسات را مشخص می کند. یکی از روش های مقایسه نرخ سازگاری، روش بردارهای ویژه می باشد( راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی، 47).

ج) استاندارد گذاری و تعیین وضعیت عملکرد مطلوب شاخص ها برای پایان دوره ارزیابی

تعیین معیار عملکرد و مقدار تحقق شاخص به صورت کمی یا کیفی و نرخ رشد عملکرد در سال های گذشته به صورت میانگین و یا میانگین متحرک برای دو یا چند سال گذشته با در نظر گرفتن اهداف خاص تعیین شده برای آن دوره و پدیده های موثر در نحوه تحقق آن شاخص، استخراج و معین می گردد. در تعیین وضعیت مطلوب، عملکرد شاخص باید واقع گرایانه و غیر بلند پروازانه عمل کرد و توافق واحدهایی که وظیفه انجام و عمل به آن شاخص را به عهده دارند جلب نمود(راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی، 47).

هماگونه که ذکر شد شاخص های اختصاصی، مختص یک دستگاه می باشد و ارتباط مستقیم با سیاست‎ها، برنامه ها، اهداف و وظایف آن دستگاه دارد. اگر چه شاخص های اختصاصی هر دستگاه با دستگاه دیگر متفاوت است ولی در برخی موارد در دستگاه هایی که وظایف مشابه انجام می دهند، شاخص مشترک در آنها قابل احصاء می باشد. از آنجا که هر دستگاه اجرایی در بعد اختصاصی با سایر دستگاه ها متفاوت و یا دارای مشترکات بسیار کم است، لذا نمی توان به طور مشخص محورهای بعد اختصاصی را بر کلیه دستگاه ها به طور یکسان تعریف نمود. لذا در این مجموعه به جای بیان شاخص های هر دستگاه به ارائه منابع استخراج شاخص های اختصاصی شامل موارد زیر پرداخته ایم:

  • میزان تحقق سیاست های محوری و جهت گیری کلی برنامه های توسعه در ارتباط با دستگاه اجرایی
  • میزان تحقق اهداف کمی برنامه های توسعه در ارتباط با دستگاه اجرایی.
  • میزان تحقق سیاست ها و ماموریت های مهم دولت در ارتباط با دستگاه اجرایی.
  • عملکرد دستگاه در اجرای برنامه های رئیس جمهوری و وزراء در ابتدای تشکیل دولت.
  • میزان موفقیت در اجرای طرح های عمرانی( راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی، ص55)

 

و) ارزیابی نهایی

در این مرحله بر اساس امتیاز خود ارزیابی دستگاه، نتایج نظارت صاحب نظران و کارشناسان و بررسی مستندات و سوابق گزارش های ادواری ارائه شده از سوی دستگاه ها و گزارشات و نتایج اقدامات سازمان‎های نظارتی و نتایج افکارسنجی از مردم با توجه به ضریب هر شاخص و مقایسه آن با استاندارد تعیین شده در مرحله سوم در کمسیون تلفیق ارزیابی دستگاه مورد بررسی قرار گرفته و امتیاز نهایی هر شاخص و در نهایت امتیاز دستگاه مشخص می گردد. این کمیسیون متشکل از نماینده دستگاه ارزیابی شونده، نماینده دفتر سنجشی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور مرتبط با دستگاه ارزیابی شونده، نماینده معاونت توسعه مدیریت و صنایع انسانی، مدیر کل یا معاون و کارشناس (مسئول ارزیابی دستگاه) دفتر بهبود مدیریت و ارزیابی عملکرد سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور است(راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه‎های اجرایی، 57).

شناسایی نقاط ضعف و قوت دستگاه ها و تلاش در راستای بهبود عملکرد آنها از جمله اهداف نظام ارزیابی عملکرد می باشد. پس از تعیین میزان ارزیابی عملکرد دستگاه در مرحله پنجم، تحلیل نتایج ارزیابی عملکرد هر دستگاه در قالب گزارش تفضیلی فعالیت آنها بر اساس اقدام های مثبت و موفقی که صورت گرفته، اقدام هایی که می بایست انجام شود اما انجام نشده و پیشنهادهای لازم به تفکیک محورهای ارزیابی عملکرد، با استفاده از روشSWOT  نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای دستگاه ارزیابی شونده مشخص و در نهایت پیشنهادات اصلاحی برای رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت دستگاه ارائه می شود. ادامه این روند منجر به اصلاح و بهبود عملکرد دستگاهها، ارتقای بهره وری و نهایتا افزایش کارآمدی نظام اجرایی کشور می گردد(راهنمای ارزیابی عملکرد دستگاه های اجرایی، 57).

دانلود پایان نامه