روش های آموزش ضمن خدمت

آموزش های ضمن خدمت را می توان در دو قسمت آموزش عمومی و تخصصی مورد بحث و بررسی قرارداد :

الف) آموزش های عمومی : یک نوع سرمایه گذاری در ظرفیت نیروی کار می باشد تا آنان را برای کارهای عمومی تربیت کند. این نوع آموزش نه تنها در موسسه آموزش دهنده بلکه در سایر موسسات نیز قابل استفاده اند. این چنین آموزش هایی طبیعتاً  قدرت کسب درآمد نیروی کار را ارتقاء می بخشد.

ب) آموزش های تخصصی : آموزش های تخصصی نیز نوعی سرمایه گذاری در نیروی کار است تا فرد شاغل حرفه ای تخصصی را یاد بگیرد و در شغل خاصی که برای آن آموزش دیده باقی بماند.

کارآموزان بدون مشارکت در کار و قبل از احراز قابلیت ها و مهارت های لازم به کار گماشته نمی شوند. نیروی کار در کارگاه ها، کارخانه ها و سازمان ها و در یک کلام ضمن انجام کار، آموخته های خود را می آزمایند و ضمن اینکه کار انجام می دهند، خلاقیت ها و توانایی های خود را نیز ارتقاء می بخشند و این افزایش تجربه باعث می شود که نیروی کار در زمان کمتر، بازده بیشتری را ارائه کند(کولائیان، 1390، ص 100).

همچنین سمری، مسعود در تحقیق خود در سال 83-82 انواع آموزش را از کتاب آموزشی مستخدمان به شرح زیر نقل کرده است :

الف آموزش توجیهی (آشناسازی) : این آموزش به کارمندانی که تازه به خدمت درآمده اند داده می شود. هدف این آموزش آشنایی فرد به قوانین و مقررات اداری و همچنین ایجاد زمینه مساعد جهت انجام مسئولیت های محوله و آشنا نمودن او به تفکر و اظهار نظر می باشد، این آموزش برای کارمندان جدید الاستخدام مفید و ضروری می باشد.

بآموزش شغلی : آموزشی است که به منظور برطرف کردن کمبودهای کارمند از نظر دانش، مهارت وگرایش های لازم در ارتباط با وظایف و مسئولیت های خاص شغلی  وی اجرا می شود.

جآموزش های تکمیلی : آموزش هایی است که به منظور تجدید نظر و ساختن دانش ها و معلومات گذشته کارمند و یا تکمیل معلومات و مهارت های مورد نیاز وی در ارتباط با الزامات جدید شغلی اجرا می شود.

دآموزش ارتقایی : آموزشی است که جهت آماده کردن کارمندان برای قبول مسئولیت های بیشتر احراز مقامات بالاتر اجرا می شود.

همچنین قانون اداری و استخدامی کارکنان انواع آموزش کارکنان را به دو دسته آماده سازی نوآموزی و بازآموزی تقسیم بندی نموده است که هر کدام از آنها که از بدون استخدام شروع می شود و در حین کار تا مادامی که نیروی انسانی در ارتباط با موسسات می باشد ادامه پیدا میکند(علوی و دیگران، 1391، صص 18-19).

در مورد روش ها و چگونگی ارائه آموزش های ضمن خدمت نیز دسته بندی های گوناگون شد می توان به دو دسته عمده آموزش گروهی و آموزش انفرادی تقسیم کرد که هرکدام از آنها به طور خلاصه به شرح ذیل اند :

روش های آموزش گروهی

1- کنفرانس : عبارت است از اجتماع بین دو یاچند نفر که با بحث و تبادل نظر و بیان عقایدشان سعی در حل مسائل و مشکلات سازمان دارند.

2- سمپوزیوم : روشی است که در آن افراد دور هم جمع می شوند و به بحث ها و سخنرانی های گروهی کوچک در ارتباط با موضوعی خاص گوش می دهند و سپس به پرسش از گروه کوچک سخنرانان می پردازند. این نوع آموزش بیشتر جنبه اطلاع رسانی وآگاهی دهندگی دارد.

3- سمینار : که در آن افراد درباره موضوعی خاص از نقطه نظرهای متفاوت بحث کرده و آن را تجزیه و تحلیل می نمایند. در سمینارها معمولاً  اصل برقراری تفاهم متقابل و غیررسمی بودن حاکم نمی باشد.

4- فوریوم : جلسه ای که با بیان مقدمه ای توسط یک نفر سخنران آغاز می شود و سپس شرکت کنندگان در جلسه شروع به سوال واظهار نظر درباره موضوع مورد بحث می نمایند.

5- روش کارگاهی : ویژگی اصلی این شیوه انجام کار عملی می باشد که کار آموزان در یک کارگاه آموزشی تحت سرپرستی مربیان وظایف محوله را انجام می دهند.

6- قضایای اداری : هدف اصلی این روش حل یک مشکل یا مساله سازمانی است که براساس یک موقعیت حقیقی یا فرضی برای بحث وتجزیه وحل مشکل بوجود می آید.

7- روش طوفان مغزی : در این روش ابتدا مشکل و مساله ای توسط سخنران جلسه مطرح می گردد و افراد باید نظرات خود را درباره آن مساله بیان کنند. در این روش تاکید سمینار بر ایجاد خلاقیت فکری و فعال نمودن ذهن شرکت کنندگان است.

8- شبیه سازی : چون همیشه امکان آموزش در محیط واقعی مسیر نیست ناچار در برخی موارد محیطی شبیه به محیط واقعی کار مهیا می گردد که اصطلاحاً به آن شبیه سازی می گویند.

9- آموزش حساسیت : در این نوع آموزش، جلسات بدون برنامه قبلی و تحت نظارت رهبر جلسه هدایت می شود و به شرکت کنندگان فرصت داده می شود نسبت به خصوصیات اخلاقی، رفتار و طرز تفکر اعضاء گروه و عکس العمل های متقابل آنها مطالعه کنند و رفتار دیگران را نسبت به خود بسنجند (کولائیان، 1390، صص 101-100).