تحقیق – تأثیر سودآوری و پراکندگی مالکیت بر میزان افشای اختیاری۹۱- قسمت ۷

از منظر هیئت تدوین استانداردهای حسابداری مالی ایران هدف کلی گزارشگری مالی فراهم آوردن اطلاعاتی است که آثار مالی معاملات عملیات و رویدادهای مالی موثر بر وضعیت مالی و نتایج عملیات یک واحد انتفاعی را بیان و از این طریق سرمایه گذاران،اعطا کنندگان تسهیلات مالی و سایر استفاده کنندگان برون سازمانی را در قضاوت و تصمیم گیری نسبت به امور یک واحد انتفاعی یاری دهد. بر اساس مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران استفاده‌کنندگان‌صورتهای‌مالی ‌و نیازهای‌اطلاعاتی‌ آنها به‌شرح ‌زیر می باشد:
الف‌ ـ سرمایه‌گذاران‌: سرمایه‌گذاران‌ به‌ عنوان‌ تأمین‌کنندگان ‌سرمایه ‌متضمن ‌ریسک‌ واحد تجاری
پپپپ‌و مشـاوریـن‌ آنـان‌علاقه‌منـد بـه‌ اطـلاعـاتـی‌ در مـورد ریسـک ‌ذاتـی ‌و بـازده‌سرمایه‌گذاریهای‌خود می‌باشند.
ب ـ اعطاکنندگان‌ تسهیلات‌مالی‌: اعطاکنندگان‌ تسهیلات‌مالی‌علاقه‌مند به‌اطلاعاتی‌هستند که‌براساس‌ آن ‌بتوانند توان ‌واحد تجاری ‌را در بازپرداخت ‌به‌موقع ‌اصل‌و متفرعات ‌تسهیلات‌ دریافتی ‌ارزیابی ‌کنند.
ج‌ ـ تأمین‌کنندگان‌ کالا و خدمات‌و سایر بستانکاران‌: تأمین‌کنندگان‌ کالا و خدمات‌و سایر بستانکاران ‌به‌ اطلاعاتی ‌علاقه‌مند هستند که ‌آنها را در اتخاذ تصمیم‌ در زمینه ‌فروش ‌کالا و خدمات ‌به‌واحد تجاری ‌و ارزیابی ‌توان ‌واحد تجاری ‌جهت ‌بازپرداخت ‌بدهی های‌خود در سررسید، یاری‌رساند.
د ـ مشتریان: علاقه‌ مشتریان‌ به‌کسب‌اطلاعات‌در مورد تداوم‌فعالیت‌واحد تجاری‌است‌، بالاخص ‌زمانی‌ که ‌رابطه ‌آنان ‌با واحد تجاری ‌بلندمدت ‌بوده ‌یا اینکه‌ درحد قابل‌ملاحظه‌ای‌ به‌محصولات‌و خدمات‌واحد تجاری‌وابسته‌باشند.
ﻫ ـ کارکنان‌ واحد تجاری: کارکنان‌ و نمایندگان‌ آنها به‌ اطلاعاتی‌ در مورد ثبات‌ و سودآوری ‌کارفرمایان ‌خود علاقه‌مندند. اینان‌ همچنین ‌علاقه‌مند به‌اطلاعاتی‌هستند که‌ آنها را در ارزیابی ‌توان‌ واحد تجاری ‌مبنی ‌بر تأمین‌حقوق ‌و مزایا، ایجاد فرصتهای‌ شغلی ‌و پرداخت ‌مزایای ‌پایان‌ خدمت ‌یاری ‌دهد.
و ـ دولت‌ و مؤسسات‌دولتی‌: دولت‌ و مؤسسات‌ تابع ‌آن‌ در رابطه‌ با تخصیص‌منابع‌ علاقه‌مند به ‌فعالیتهای ‌واحد تجاری‌ هستند. آنها همچنین ‌برای ‌تنظیم ‌فعالیتهای ‌واحدهای‌ تجاری‌، تعیین ‌سیاستهای‌ مالیاتی‌ و تشخیص ‌مالیات‌ و نیز تهیه ‌آمار ملی ‌به‌ اطلاعات ‌نیاز دارند.
ز ـ جامعه‌ به‌طور اعم‌: آحاد جامعه ‌به‌ طرق ‌مختلف ‌تحت ‌تأثیـر واحدهـای ‌تجـاری ‌قرار می‌گیرند. از طریق ارائـه ‌اطلاعـات ‌در مورد رونـدهـا و تحولات ‌اخیـر در رشـد واحـد تجاری ‌و طیف ‌فعالیتهای ‌آن‌، صورتهـای‌ مالی‌می‌تواند برای‌آحاد جامعه‌مفید باشد.
ح‌ ـ سایر استفاده‌کنندگان‌: اشخاص‌ دیگری‌ که ‌عمدتاً به‌ ارائـه ‌انواع‌ خدمات‌ به ‌استفاده‌کنندگان ‌فوق ‌الذکر بالاخص ‌سرمایه‌گذاران ‌اشتغال‌ دارند، جهت‌ رفع ‌برخی ‌نیازهای ‌اطلاعاتی‌ خود به‌ صورتهای‌ مالی ‌تکیه ‌می‌کنند. اشخاص‌ مزبور شامل ‌بورس ‌اوراق ‌بهادار، کارگزاران ‌بورس‌، تحلیل‌گران‌ مالی ‌و پژوهشگران‌می‌باشند (کمیته تدوین استانداردها، ۱۳۸۷).
۲-۳-۳ محتوای افشا
پاسخ به این پرسش که «چه اطلاعاتی لازم است افشا شود؟» را باید در هدف های بنیادی حسابداری جستجو کرد. اگر خواست ها و نیازهای خاص یا کلی سرمایه گذاران اصلی مورد تأکید باشد، یکی از هدفها باید ارائه اطلاعات کافی به منظور فراهم کردن امکان مقایسه نتایج مورد انتظار باشد. یکی از راه های دستیابی به این هدف افشای اطلاعات کافی درمورد نحوه اندازه گیری و محاسبه اقلام منعکس درصورتهای مالی است. زیرا با این کار امکان تبدیل مبالغ مربوط به واحدهای انتفاعی مختلف به ارقام همگنی که مستقیمآً قابل مقایسه باشند برای سرمایه گذاران فراهم می شود.
۲-۳-۳-۱ افشاى اطلاعات کمى
در مورد انتخاب معیارهای لازم برای تصمیم گیری درباره این که کدام اطلاعات کمی برای سرمایه گذاران و اعتباردهندگان با اهمیت و مربوط است، باید بر اطلاعاتی تاکید شود که جنبه مالی دارد یا ممکن است در تصمیم گیری ها موثرباشد.
الف) اطلاعات مالى مقایسه اى[۱۱]
این ارائه صورتهای مالی مقایسه ای برای چندین دوره، سودمندی صورتهای مالی را افزایش می دهد و روند تغییرات موثر بر واحد انتفاعی را آشکار می سازد. علاوه بر این، ارائه اطلاعات مالی مقایسه ای احتمال اتکای بیش از حد تنها بر گزارشهای مالی یک دوره را که ممکن است معرف قدرت سودآوری و وضعیت مالی واحدانتفاعی نباشد، کاهش می دهد. صورتهای مالی دوره های قبل باید با صورتهای مالی دوره جاری قابل مقایسه باشد و هر استثنایی بر قابلیت مقایسه[۱۲] باید افشا شود.
ب) اطلاعات مالى تلفیقى[۱۳]
اعتقاد بر این است که ارائه صورتهای مالی تلفیقی گروه در مقایسه با صورتهای مالی جداگانه برای هر یک از واحدهای عضو گروه برای استفاده کنندگان مفیدتر است، زیرا صورتهای مالی تلفیقی محتوای اقتصادی اطلاعات مالی گروه یا به بیان دیگر، وضعیت مالی[۱۴] نتایج عملیات[۱۵] و گردش وجوه نقد گروه را به نحوی ارائه می کند که گویی کلیه واحدهای عضو گروه، واحد اقتصادی یگانه ای می باشند.
ج) اطلاعات مربوط به تغییر سطح قیمتها[۱۶]
در حسابداری، رویدادهای مالی برحسب واحد پول که یکی از مفروضات بنیانی حسابداری است، اندازه گیری می شود. اما قدرت خرید پول به عنوان شاخص اندازه گیری رویدادهای مالی، معمولا به دلیل وجود تورم کاهش می یابد. در حسابداری فعلی که مبتنی بر بهای تمام شده تاریخی است، کاهش ارزش پول در نظر گرفته نمی شود و فرض می گردد که ارزش واحد اندازه گیری ثابت است. اما واقعیت این است که به علت تغییر سطح قیمت ها و در نتیجه تجمع قیمت های متفاوت[۱۷] مربوط به سالهای مختلف، قابلیت مقایسه اقلام منعکس در صورتهای مالی بامفهوم نخواهد بود. بطور مثال در ارتباط با ترازنامه اقلام منعکس در این صورت مالی در حالی با یکدیگر جمع می شود که قدرتهای خرید واحد پولی که برای اندازه گیری هر یک بکار رفته، متفاوت است. از آنجایی که تغییر سطح قیمت ها ممکن است به قابلیت مقایسه اطلاعات مالی لطمه وارد سازد اگر همراه با صورتهای مالی اساسی، صورتهای مالی دیگری که حاوی اطلاعات تعدیل شده در ارتباط با تغییر سطح قیمت ها باشد و به عنوان مکمل ارائه شود می تواند استفاده کنندگان را درتفسیر صورتهای مالی یاری دهد. به همین دلیل، انجمن های حرفه ای حسابداری گروهی از کشورها، واحدهای انتفاعی نسبتاً بزرگ را ملزم یا تشویق به ارائه این گونه صورتهای مکمل نموده اند.
د) ارائه اطلاعات پیش بینى شده[۱۸]
امروزه در کشورهای مختلف بر ارائه اطلاعات مالی پیش بینی شده تأکید و اصرار میشود و استفاده کنندگان صورتهای مالی نیز در مورد ارائه این گونه اطلاعات تقاضای فراوان دارند. اگر چه متداولترین پیش بینی مربوط به سود خالص و سود هر سهم[۱۹] است اما پیش بینی این گونه اقلام شاید به سختی و با حداقل قابلیت اعتماد انجام گیرد. زیرا اصولاً پیش بینی سود در حسابداری مبتنی بر متغیرهای ذهنی و مفروضات زیادی در مورد واحد انتفاعی و وضعیت اقتصادی است. سایر مواردی که پیش بینی آن ها می تواند حائز اهمیت باشد عبارتند از: فروش های مورد انتظار، دریافت ها و پرداخت های مورد انتظار، اندازه گیری تغییرات مورد انتظار در قیمت ها و تقاضا برای محصولات واحد انتفاعی، اندازه گیری تغییرات مورد انتظار در هزینه دستمزد و بهای کالاها و خدماتی که معمولاً توسط واحد انتفاعی تحصیل می شود. در هر صورت، همراه با اطلاعات مالی پیش بینی شده لازم است مفروضات اساسی مربوط به وضعیت صنعت و تغییرات در شرایط اقتصادی نیز افشا شود تا استفاده کنندگان ازاطلاعات پیش بینی شده بتوانند قابلیت اتکای این گونه اطلاعات را ارزیابی کنند (عالی ور، ۱۳۷۶).
۲-۳-۳-۲ افشاى اطلاعات غیرکمى
ارزیابی میزان اهمیت و مربوط بودن اطلاعاتی که نمی توان آن ها را به شکل کمی ارائه کرد، به مراتب دشوارتر از اطلاعات کمی است. زیرا اشخاصی که این قبیل اطلاعات را مبنای تصمیم گیری های خود قرار می دهند، ارزش های متفاوتی برای آن ها قائل می شوند. به طور کلی میزان مربوط بودن اطلاعات به میزان ارزش آنها در تصمیم گیری بستگی دارد. بنابراین، معیار را باید جایی جستجو کرد که بتوان گفت اطلاعات به اندازه ای در تصمیم گیری با اهمیت است که از افشای آن نباید صرفنظر شود. مربوط بودن انواع معینی از اطلاعات غیرکمی را می توان ازطریق مربوط بودن اطلاعات کمی همبسته با آن اطلاعات تعیین کرد. مثلاً اگر دارایی های مشخصی وثیقه طلب وام دهندگان معینی است، چنانچه دارایی های مزبور از لحاظ مبلغ با اهمیت باشد، وثیقه نیز یک واقعیت مربوط خواهد بود. اما اگر دارایی های مورد وثیقه فاقد اهمیت باشد، اطلاعات توصیفی در مورد وثیقه نیز احتمالاً مربوط نخواهد بود. اما این موضوع در برخی موارد ممکن است صادق نباشد. مثلا زیان جزیی در مورد موجودی های مواد و کالا یا وجوه نقد چنانچه به علت اختلاس مدیران باشد ممکن است یک واقعیت مربوط محسوب شود.
الف) رویه هاى حسابدارى[۲۰]
تنوع روش های پذیرفته شده حسابداری که در واحدهای انتفاعی مورد استفاده قرار میگیرد، قابلیت مقایسه مستقیم صورتهای مالی را مشکل تر ساخته است. در این ارتباط یکی از راه حل های پیشنهادی، افشای مناسب روشهای استفاده شده در هر مورد است. افشای رویه های حسابداری که جزء اطلاعات غیرکمی است، می تواند به تفسیر بهتر صورتهای مالی هر یک از واحدهای انتفاعی کمک کند و در نتیجه تصمیمات مبتنی برصورت های مزبور را تحت تاثیر قرار دهد. از این رو، استانداردهای حسابداری نیز بر مبنای این فرضیه، افشای اطلاعات مربوط به روش های حسابداری مورد استفاده را از لحاظ ارائه مطلوب صورتهای مالی[۲۱] ضروری دانسته است.
ب) تغییرات حسابدارى[۲۲]
بکارگیری یکنواخت و مستمر اصول و روشهای حسابداری دیر زمانی است که از لحاظ ارزیابی فعالیت ها و پیش بینی عملیات آتی واحدهای انتفاعی به عنوان یک ضرورت شناخته شده است. استانداردهای حسابداری نیز حامی این نظر است اما با پذیرش تغییرات حسابداری در صورت ضرورت، خواستار افشای کامل هرگونه تغییر و ارائه توجیهات مربوط در صورتهای مالی دوره تغییر شده است. تغییرات حسابداری شامل تغییر در اصول و روشهای حسابداری[۲۳]، تغییر در برآوردهای حسابداری[۲۴] و تغییر درشخصیت حسابداری واحد گزارشگر[۲۵] می باشد.
ج) افشاى رویدادهاى بعد از تاریخ ترازنامه[۲۶]
بسیاری از رویدادهایی که بعد از تاریخ ترازنامه واقع می شود، اعتبار و تفاسیر صورتهای مالی و تصمیمات اتخاذ شده بر مبنای اطلاعات منعکس در صورت های مالی مزبور را تحت تاثیر قرار می دهد. انواع رویدادهای مربوط که ممکن است بعد از تاریخ صورتهای مالی اما قبل از تکمیل گزارش های مالی واقع شود به شرح زیر است:
رویدادهایی که بر مبالغ منعکس در صورت های مالی مستقیمآً موثر است و آن ها را تغییر می دهد.
رویدادهایی که اعتبار دایمی ارزیابی های منعکس درترازنامه یا روابط بین اجزای تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام را به گونه ای با اهمیت تغییر می دهد یا سودمندی فعالیت های گزارش شده دوره های قبل را به نحوی موثر تحت الشعاع قرار می دهد.
رویدادهایی که ممکن است عملیات یا ارزیابی های آتی را به نحوی با اهمیت تحت تاثیر قرار دهد (عالی ور، ۱۳۷۶).
۲-۳-۴ میزان افشا
پاسخ به این پرسش که «چه میزان از اطلاعات لازم است افشا شود؟» نه تنها به نیاز و خبرگی استفاده کنندگان گزارش های مالی بستگی دارد بلکه به ویژگیها و معیارهای مورد انتظار از افشا نیز وابسته است. صفات کافی، مناسب وکامل ویژگی هایی است که اغلب برای توصیف افشا بیان می شود. در نوشتارهای حسابداری و حسابرسی نیز باتوجه به برداشت هر یک از نویسندگان از افشا، حسب مورد به اصطلاحات افشای کافی[۲۷]، افشای مناسب[۲۸] یا افشای کامل[۲۹] اشاره شده است. اما متداولترین نظریه ازمفاهیم مزبور، افشای کافی است که حاکی از حداقل افشای مورد نیاز است و با این عبارت منفی که صورتهای مالی نباید گمراه کننده باشد هماهنگی دارد. افشای مناسب بر این مبنای اخلاقی دلالت دارد که باید با کلیه استفاده کنندگان بالقوه درارتباط با افشای اطلاعات مالی، یکسان برخورد شود. افشای کامل حاکی از ارائه کلیه اطلاعات مربوط، به گونه ای است که صورتهای مالی تصویر کاملی از فعالیت ها و رویدادهای مالی واحد انتفاعی را نشان دهد. اگر چه لازم است صورتهای مالی به نحو کامل ارائه شود اما نباید حاوی اطلاعات بیش از حد و با ماهیتی بی اهمیت باشد، زیرا ممکن است توجه استفاده کنندگان صورتهای مالی به اطلاعات جزیی وکم اهمیت معطوف و در نتیجه، رویدادها و عملیات با اهمیت نادیده گرفته شود. لازم به ذکراست که ویژگی های افشا علاوه بر کاربرد در مورد اطلاعات کمی[۳۰]، اطلاعات غیرکمی[۳۱] را نیز شامل می شود. بطور مثال، در خصوص اطلاعات غیرکمی ممکن است اطلاعاتی که بتواند مفروضات مدیریت را درباره معیارهای بکار رفته در برآورد میزان مطالبات مشکوک الوصول و استهلاک تاسیسات و ماشین آلات توصیف کند، برای استفاده کنندگان صورتهای مالی مفید باشد.
۲-۳-۵ روش های افشا
در گزارشگری مالی اطلاعات را می توان به گونه های مختلف افشا کرد. انتخاب بهترین شیوه افشا به ماهیت و اهمیت نسبی اطلاعات در هر مورد بستگی دارد. راه های متداول و مرسوم برای افشای اطلاعات مالی را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد (شباهنگ، ۱۳۸۶، ص ۱۶۴):
شکل و ترتیب صورتهای مالی اساسی
اصطلاحات و ارائه جزییات
یادداشتهای همراه صورتهای مالی

یک مطلب دیگر:
اجرای طراحی آموزشی مبتنی بر بازی و تاثیر آن بر هوش میان فردی ...

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.