جایگاه اسماعیل صبری در ادبیات معاصر عرب کجاست- قسمت 18

(زلیخا) گفت : اکنون حق آشکار شد این من بودم که او را به سوی خود فرا خواندم و پیراهن پاره شد .

و این بیت اشاره ای به آیه قرآن کریم : [ قالَ مَا خَطبُکُنَّ اِذ راوَدتُنَّ یُوسُفَ عَن نَفسِهِ قُلنَ حَاشَ لِلهِ ما عَلِمنَا عَلَیهِ مِن سُوءٍ قَالَتِ امرَاَتُ العَزیزِ الآنَ حَصحَصَ الحَقُّ اَنَا راوَدتُهُ عَن نَفسِهِ و اِنَّهُ لَمِنَ الصادِقینَ [150]]
( قرآن کریم ، یوسف 12/51)
زلیخا گفت : من را سزاوار نبود که در نهان خیانت کنم اما طغیان نفس برای آدمی مشکل ساز است .
این نفس من است و من نفس خود را مبرا از گناه نمی دانم ، همانا که نفس انسان را فریب
می دهد.
و چه زیبا شاعر در این بیت از آیه قرآن کریم استعانت جسته [ وَ مَا اُبَرِّئُ نَفسِی اِنَّ النَّفسَ لَاَمّارهُ بِالسُّوءِ اِلّا مَا رَحِمَ رَبِّی اِنَّ رَبِّی غَفُورُ رَحِیمٌ [151] ] ( قرآن کریم ، یوسف 12/53)
شاه زن هایی را که در آن مهمانی شرکت داشتند ، گرد آورد ، و از آن ها تحقیق کرد . همگی گفتند : حاش لله ! ما از یوسف عمل بدی مشاهده نکردیم .
زن پادشاه گفت : امروز حقیقت آشکار می شود . و من اعتراف می کنم که یوسف مرتکب گناهی نشده ، و من شخصاً به او ابراز تمایل کرده ام ، و او راستگو است . و این مرتبه ، من مانند پیش دروغ
نمی گویم . ( بروجردی ، 1380 هـ ، 3/408)
اسماعیل صبری در آخر سروده به مقام و منزلتی که به حضرت یوسف داده می شود بیان می کند:
فتلقوه طاهــر الیَــدِ و الَذّیـ لِ و لاحــت باُفقِهِ الجَــوزَا
وَ أحَلَّتهُ عندذی العرشَ حَقَّا مَقعَدَ الصِّدقِ نَفسُهُ العَصماءَ
و اجتباهُ لــنفسه وَ خلیــقٌ یابن یعقوبَ عِندَها الاجتباء
هکذا یُصهَرُ[152] النُّضَارُ لِیَصفُـو و البلایا یَتــمُّ فیهـا الصَّفَاء
( صبری ، بی تا ، ص 92)
سپس او را با پاکدمنی پذیرفتند و ستاره پروین در افقش نمایان شد .
و پادشاه به او منزلتی بالا داد و یوسف مورد اعتماد عزیز مصر شد .
و این بیت اشاره ای به آیه قرآن کریم : [ وَ قَالَ المَلِکُ ائتونِی بِهِ اَستَخلِصهُ لِنَفسی فَلَمَّا کَلَّمَهُ قَالَ اِنَّکَ الیَومَ لَدَینَا مِکینٌ امِینٌ [153] ] ( قرآن کریم ، یوسف 12/54)
و او را به عنوان هم راه خود برگزید و وفرزند یعقوب شایسته برگزیده شدن است .
و این چنین طلا ذوب می شود تا خالص گردد و سختی ها باعث می شود پاکی انسان ها نشان داده شود .
5-10-6- حضرت ایوب (ع)
شکر کرد ایوب صابر هفت سال در بلا چون دید آثار وصال
( مولوی ، بی تا ، 3/204)
از حضرت ایوب (ع) به عنوان یکی از پیامبران نمونه الهی در شکیبایی ، استقامت و شکرگزاری در چهارده سوره از سوره های قرآن کریم و در زمره جمعی از پیامبرانی که خدا بر آن ها وحی نازل می کرد، ذکر شده است . ( محلاتی ، 1376 هـ ، ص 396)
خداوند در قرآن کریم می فرماید : [ اِنّا وَجَدناهُ صابِراً نِعمَ العَبدُ إنَّه و اَوّابٌ [154] ] ( قرآن کریم ،
38/44)
[ وَ اذکُر عِبادَنا اِبراهیمَ و اِسحقَ و یَعقوبَ اُولِی الاَیدی و الاَبصارِ [155] ] ( قرآن کریم ، 38/45)
خداوند در قرآن کریم از افرادی که آن ها را بر جهانیان برتری داده ، و از شایستگان قرار داده نام حضرت ایوب را ذکر کرده است ، ایوب ، از پیامبران بزرگواری بوده که خدای تعالی اموال زیاد و فرزندان برومندی به او عنایت کرده ، و سپس برای آزمایش آن ها را از او گرفت و خود او را نیز به بیماری سختی مبتلا کرد ، تا مقام صبر و سپاس او را بیازماید . پس از پایان دوران بلا و آزمایش ، به دلیل صبر عجیبی که از ایوب در این مدت ظاهر گردید خدای تعالی همه اموال و فرزندانش را به او بازگردانید . و زیادتر از آن چه که قبل از آزمایش داشت به او عنایت فرمود .
پس زندگی او به عنوان نمونه شکیبایی و قهرمان تقوی برای تذکر به دیگران نقل شده است .
( محلاتی ، 1376 هـ ، ص 396 )
صبر کن تا بکام خویش رسی تو بِه دوری بجام خویش رسی
مــردم از روزگار صــدر شود به دو هفته هلال بــدر شــود
میوه از شاخ خشک صبر آرد گل شود قطره هــا که ابر آرد
صبر ابیات عیش کــرد فراخ قطــره سنگ را کند ســوراخ
صبر کم ساخت محنت ایوب صبــر پرداخت راحت ایــوب
همه کامی ز صبر شاید یافت ببوی وصــل او بکعبـه شتاف
( سنایی ، 1360 هـ ، ص 99)
صبری در توصیف صبر و بردباری « ایوب » قصیده ای را به همین نام سروده که :
أیـــنَ مَــن قَاوَمَ البَلاءَ بِصَبــرٍ وَ ثَبــاتٍ و لــم یُفِدهُ الدَّوَاء
مسَّهُ[156] الضُّرُّ[157] و انبری الدَّاءَ یَفری جِسمَ طَودٍ[158] فانهارَ هذا البَناء
صَیَّــرَتهُ یــد النُّحُـــولِ خَیَالاً و تعدَّی علی الصَّبُــورِ البَلَاء
( صبری ، بی تا ، ص 92 )
کجاست آن که بردباری و ثبات با سختی مبارزه کرد و دارو به او سودی نرساند .
سنایی در همین مضمون چنین می سراید :
سراسر جمله عالم پر ز درد است ولی دردی چو ایوب و دوا کو
( سنایی غزنوی ، بی تا ، ص 572)
با بدب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *